Enerjide son 10 yılda atılan stratejik adımlarla Türkiye, dışa bağımlılığı azaltan, kaynaklarını çeşitlendirip olası krizlere karşı güçlenen, tükettiği enerjiyi kendi üretmeye başlayan, yerli ve milli kaynaklardan maksimum düzeyde yararlanan ülke haline geldi. 2017’de kara ve denizlerde petrol-doğalgaz aramaları için kurulan derin deniz arama ve sondaj filosu bugün Türkiye’yi hidrokarbonlar alanında yüksek iş birliği potansiyeli taşıyan ülke haline getirdi. Ülkemiz artık bu kapasitesini dünyanın birçok ülkesinde enerji diplomasisi yürüterek kullanmaya başladı.
Son dönemde Azerbaycan’dan Somali’ye, Nijer’den Macaristan’a, Fas’tan Irak’a hatta ABD’ye kadar birçok ülkeyle enerjide yeni işbirliklerinin temeli atıldı. Bugün Turkuvaz Medya ev sahipliğinde, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı himayesinde gerçekleşecek ‘İstanbul Natural Resources Summit’ de (İstanbul Doğal Kaynaklar Zirvesi-INRES 2025) yeni işbirliklerine zemin hazırladı.
ROMANYA İLE ANLAŞMA
İstanbul’daki zirvede Romanya ile enerjide stratejik anlaşmalar gündeme geldi. İki ülke arasında daha önce de çeşitli anlaşmalar yapılmıştı. Türkiye, Bulgaristan, Macaristan, Romanya ve Moldova ile imzaladığı doğalgaz ihracat anlaşmalarıyla, Avrupa’nın enerji tedarikinde kilit rol oynamaya başlamıştı. Romanya’ya günlük 4 milyon metreküpe kadar doğalgaz arzına imkân sağlayan anlaşma 31 Mart 2025 tarihinde sona ermişti. Önceki gün de Türkiye Petrolleri (TPAO), Macar muadili MOL Group ile birlikte Macaristan’ın iki bölgesinde petrol ve doğalgaz aramak için anlaşma imzalamıştı.
KİMLER KATILDI?
Zirveye Türkiye’nin enerjide son dönemde işbirliği yaptığı 14 ülkenin bakanı ve bakan yardımcısı düzeyinde katılım oldu. Libya Sanayi ve Madenler Bakanı Ahmed Abu- Heisa, Nijer Maden Bakanı Ousmane Abarchi, Somali Petrol ve Maden Kaynakları Bakanı Dahir Shire Mohamed, Suudi Arabistan Sanayi ve Maden Kaynakları Bakan Yardımcısı Khalid Al Mudaifer, Macaristan Dışişleri ve Ticaret Bakan Yardımcısı Boglarka Illes, Irak Başbakan Yardımcısı ve Petrol Bakanı Hayan Abdul Ghani Alsawad, Azerbaycan Enerji Bakanı Perviz Şahbazov, Bulgaristan Enerji Bakanı Zhecho Stankov, Moldova Enerji Bakanı Dorin Junghietu, Romanya Enerji Bakanı Sebastian-Ioan Burduja, Suriye Enerji Bakanı Muhammed El-Beşir İstanbul’da yeni işbirliklerini konuştu.
İLK OTURUMDA “KRİTİK MİNERALLER” ELE ALINDI
Zirve kapsamında ilk oturumda “Enerji Dönüşümü için Kritik Mineraller” başlığı ele alındı. EPİAŞ CEO’su Taha Meli Arvas’ın moderatörlüğünde gerçekleşen oturumda Eti Maden CEO’su Yalçın Aydın, Maden Derneği Başkanı Mehmet Yılmaz, TÜMAD Madencilik Yönetim Kurulu Başkanı Hasan Yücel, jeopolitik, savunma ve güvenlik konularında bağımsız araştırmalar yapan HCSS’nin stratejik danışmanı Peter Handley, Norveç Enerji Teknolojisi Enstitüsü Grup Lideri ve Araştırmacısı Duygu Yılmaz yer aldı.
Oturumda kritik minerallerin talep ve arz tahminleri ile yeni teknolojileri masaya yatırıldı.
“İŞ BİRLİKLERİNE AÇIĞIZ”
Yalçın Aydın, Türkiye’deki kritik madenlerin geleceği konusunda yaptığı konuşmada, “Biz her türlü iş birliğine açığız. Yerli ve yabancı şirketlerle iş birliğine açığız” ifadelerini kullandı. Aydın, nadir toprak elementleri ile ilgili Afrika’da yatırım fırsatlarının değerlendirildiğini altını çizdi.
“TÜRKİYE İLE ÇALIŞMAK İSTEYEN ÇOK ÜLKE VAR”
Peter Handley, Türkiye’nin küresel iş birlikleriyle ilgili yaptığı konuşmada operasyon yetkinliklerinin artırılmasına vurgu yaptı. Handley, “Türkiye, kendi ayak izini artırmak isterse iş yapacak pek çok ülke bulur. Karşılıklı kazanç modelinde Türkiye ile çalışmak isteyecek çok ülke var” ifadelerini kullandı.
“KÖRFEZ ÜLKELERİNDEN TALEP VAR”
Hasan Yücel, Türkiye’de kritik madenlerle ilgili çok ciddi potansiyeller olduğunu vurguladı. Yücel, özellikle Körfez ülkelerinden Türkiye’ye bu konuda yüksek bir talep olduğunun altını çizdi.
İKİNCİ OTURUM: MADENCİLİK
Zirvede ikinci oturum, “Enerji Dönüşümünde Madencilik: Kaynak Güvenliği Konusunda Bakanlar Diyaloğu” başlığıyla ele alındı. Türkiye Cumhuriyeti Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar’ın moderatörlüğünde gerçekleşen oturumda Libya Devleti Sanayi ve Madenler Bakanı Ahmed Ebu Heisa, Nijer Cumhuriyeti Maden Bakanı Ousmane Abarchi, Somali Federal Cumhuriyeti Petrol ve Maden Kaynakları Bakanı Dahir Shire Muhammed, Suudi Arabistan Krallığı Sanayi ve Maden Kaynakları Bakanlığı Bakan Yardımcısı Halid El Mudaifer, Macaristan Dışişleri ve Ticaret Bakan Yardımcısı Boglárka Illés yer aldı.
Bakan Bayraktar, dünyada enerjide dönüşüm süreci yaşandığına dikkat çekti. Bu dönüşüm sürecinde kritik ve stratejik madenlere yönelik talebin arttığını vurgulayan Bakan Bayraktar, bu minerallerin temiz enerji teknolojilerinden batarya sistemlerine, elektrikli araçlardan dijital altyapıya ve sanayideki dönüşüme kadar birçok alanda açıkçası vazgeçilmez nitelikte olduğunu söyledi.
“Bugün madencilik artık sadece yer altındaki kaynakları çıkarmakla sınırlı değil” diyerek sözlerine devam eden Bayraktar, ”Bu alan ekonomik güvenliğin, sanayileşme stratejilerinin ve elbette bölgesel etkinliğin adete temel yapı taşlarından biri haline geldi. Bunun ötesinde bu kritik minerallere erişim artık uluslararası ilişkilerde de belirleyici bir unsur haline geldi. Türkiye olarak biz de başta milli maden şirketimiz, Eti Maden ile dünya bor rezervlerinin önemli bir bölümünü işletiyoruz. Bu alanda katma değerli üretimi önceliklendirmekteyiz. Türkiye, önümüzdeki dönemde nadir toprak elementlerinin işlenmesinde küresel bir aktör olma yolunda hızla ilerliyor” şeklinde konuştu.
Bakan Bayraktar, ”Madencilik alanında Eti Maden’in yanında bir diğer önemli aktörümüz MTAIC ise madencilikte arama, teknoloji ve uluslararası iş birliklerine dayalı yeni bir yaklaşımın temsilcisi. Yine bu iki şirketimizde sadece maden üretimine değil aynı zamanda sorumlu madenciliği teşvik eden teknik kapasiteyi arttıran ve uluslararası ortaklıklara açık modeller geliştiren kamusal aktörler haline getirmiş durumdayız” diye konuştu.
Libya Devleti Sanayi ve Madenler Bakanı Ahmed Ebu Heisa, konuşmasına madencilik alanında büyük bir dönüşüm yaşandığını söyleyerek başladı. Libya’nın ham demir madenciliği yaptığı değerli bölgelerin olduğunu söyleyen Heisa, ülkenin teknoloji transferine açık olduğunu ifade etti. Libya’nın iddialı stratejik planları olduğunu söyleyen Heisa, devasa madencilik potansiyeli olduğunun altını çizdi.
Somali Federal Cumhuriyeti Petrol ve Maden Kaynakları Bakanı Dahir Shire Muhammed konuşmasında, “Hükümetimizin doğal kaynaklar konusunda uzun vadeli bir planı var. Somali en kısa süre içinde kendi doğal kaynaklarını çıkarmaya başlayacaktır ifadelerini kullandı.
Suudi Arabistan Krallığı Sanayi ve Maden Kaynakları Bakanlığı Bakan Yardımcısı Halid El Mudaifer, “Suudi Arabistan’da 2030 vizyonunu geliştirdik. 2030’a yönelik stratejimizi 2018’de başlatmıştık. Tedarik zincirlerinin sağlam olması bizim için önem taşıyor. Suudi Arabistan’da iş birliğinin ne kadar önemli olduğunu herkes bilir. Geleceğin madenciliği forumunu başlattık. Dünyanın her yerinde jeopolitik bir gerilim var, bu nedenle tedarik zincirinin sağlamlığı büyük önem taşıyor.” ifadelerini kullandı.
Macaristan Dışişleri ve Ticaret Bakan Yardımcısı Boglárka Illés konuşmasında, hükümetin kendi açılımını yapmak istediğini vurguladı. Bölgenin kalkınması için ilişkilerin geliştirilmesinin önemini vurgulayan Illés, 2013 yılında bu doğrultuda yeni bir program başlatıldığını söyledi. Ülke içinde maden ve petrol arama çalışmalarının başlatılacağını söyleyen Illés, bu nedenle enerjinin sürdürülebilir teminin hayati öneme sahip olduğuna dikkat çekti.
“MADEN ARAMACILIĞINDA REKABET VAR”
Ebu Heisa, “Dünyada madenlerin bulunması ile ilgili bir rekabet söz konusu. Bu geçmişteki petrol savaşına benziyor. Aynı şeyleri yaşamak istemiyoruz. Bir zamanlar bu konuda bir tekelleşme vardı, ancak artık maden arama konusunda bir tekelleşme yok.” açıklamasında bulundu. Türkiye ile Libya arasında önemli bir ticaret ilişkisi olduğunu söyleyen Heisai, Türk yatırımcılara da davette bulundu.
“DIŞARIDAN AFRİKA’YA İTHAL EDİLEN İSTİKRARSIZLIK VAR”
Abarchi, enerji kaynakları konusunda tüm yatırımcıları ülkesine beklediğini vurguladı. Nijer’in güvenlik konusunda güvenlik sorunu olmadığının altını çizen Abarchi, Afrika’nın bu durumunun değişmesi gerektiğini vurguladı. “Büyüme, toplulukların hakkı korunarak yapılmalı” açıklamasında bulunan Abarchi, ulusal istişare süreçlerinin tamamlandığını ve yatırımların teminat altında olduğunu ifade etti.
Somali Federal Cumhuriyeti Petrol ve Maden Kaynakları Bakanı Dahir Shire Muhammed, “Sondaj çalışmaları başladıktan sonra 2026 yılında petrol bulunduğunu duyurmayı umuyoruz.” ifadelerini kullandı.
İMZALAR ATILDI
Bakan Bayraktar, oturum öncesi yaptığı paylaşımda, “İstanbul Doğal Kaynaklar Zirvesi marjında, Bulgaristan Enerji Bakanı Sayın Zhecho Stankov ile enerji alanındaki iş birliğimizi güçlendirmeye yönelik kapsamlı bir görüşme gerçekleştirdik. Görüşmemiz neticesinde iki ülke arasında elektrik iletim kapasitesinin artırılması ve enerji verimliliğinin geliştirilmesi noktasında anlaşmaya vardık.
Yenilenebilir enerji, hidrojen ile karbon yakalama gibi alanlarda bilgi, deneyim ve teknoloji paylaşımını kapsayan “Elektrik ve Enerji Verimliliği Alanlarında Mutabakat Zaptı”nı imza altına aldık. Bulgaristan ile enerji arz güvenliğine katkı sunan karşılıklı faydaya dayalı yapıcı iş birliğimizi daha da ileri taşıyacak bu anlaşmanın hayırlı olmasını diliyorum.” ifadelerini kullandı.
BAŞKAN ERDOĞAN’DAN ÖNEMLİ MESAJLAR
Başkan Recep Tayyip Erdoğan, İstanbul Lütfi Kırdar Kongre ve Sergi Sarayı’nda düzenlenen İstanbul Doğal Kaynaklar Zirvesi’nde önemli açıklamalarda bulundu. Başkan Erdoğan, “Geçiş güzergahı olarak arz ve tedarik güvenliğine önemli katkılar yapan bir ülkeyiz. Türkiye’nin enerji güvenliği tüm dünyayı yakından ilgilendiren bir meseledir. Enerji politikalarımız hep bu açıdan yaklaştık. Türkiye’yi küresel enerjinin güvenli limanı haline getirmek için son dönemde çok önemli atılımlar yaptık.” ifadelerini kullandı.
İKİNCİ BAKANLAR OTURUMU
Zirvede ikinci bakanlar oturumu, “Tedarik Güvencesinde Değişen Dinamikler: Zorluklar ve Fırsatlar” başlığıyla tamamlandı. Moderatörlüğünü Türkiye Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar’ın gerçekleştirdiği oturuma Irak Cumhuriyeti Başbakan Yardımcısı ve Petrol Bakanı Hayan Abdul Ghani Alsawad, Azerbaycan Cumhuriyeti Enerji Bakanı Parviz Şahbazov, Bulgaristan Cumhuriyeti Enerji Bakanı Zheço Stankov, Libya Devleti Petrol ve Doğal Gaz Bakanı Halife Abdulsadek, Moldova Cumhuriyeti Enerji Bakanı Dorin Junghietu, Romanya Enerji Bakanı Sebastian-Ioan Burduja ve Suriye Arap Cumhuriyeti Enerji Bakanı Muhammed El-Beşir yer aldı.
Oturumda konuşan Bulgaristan Cumhuriyeti Enerji Bakanı Zheço Stankov, zirveye davet edildiği için Türkiye’ye teşekkür etti.
Libya Devleti Petrol ve Doğal Gaz Bakanı Halife Abdulsadek, yaptığı açıklamalarda Türkiye ile iş birliğinin önemine değindi. Abdulsadek, “1,4 milyon varil petrol üretiyoruz, hedefimiz 1,5 milyon” hedefini de duyurdu.
“TÜRKİYE KÜRESEL TİCARETİN KAVŞAK NOKTASI”
Moldova Cumhuriyeti Enerji Bakanı Dorin Junghietu konuşmasında, “İstanbul ve Türkiye küresel ticaretin kavşak noktası” ifadelerini kullandı.
Suriye Arap Cumhuriyeti Enerji Bakanı Muhammed El-Beşir, Suriye hükümetinin yeniden yapılanmasının ardından yapılan değişiklikleri anlattı. Irak’la olan boru hattının rehabilite edilmesi için yatırıma ihtiyaç duyulduğunu aktaran El-Beşir, rüzgar ve güneş enerjisi projelerine öncelik verildiğini belirtti. Türkiye ve Ürdün ile 400 kw’lık bir enerji projesi başlatıldığının altını çizen El –Beşir “Türkiye her zaman yanımızda durdu” sözlerini kullandı. El-Beşir, ambargoların kaldırılması çağrısında da bulundu.
ROMANYA’DAN ÇARPICI TÜRKİYE ÖVGÜSÜ
Romanya Enerji Bakanı Sebastian-Ioan Burduja, “Sizlere ‘dünya tek bir devlet olsaydı İstanbul başkent olurdu’ sözünü hatırlatmak isterim. Türkiye’nin liderliğiyle burada toplandık. Sizler bu sözün gerçek olduğunu bir kez daha gözler önüne serdiniz.” ifadelerini kullandı.
Irak Cumhuriyeti Başbakan Yardımcısı ve Petrol Bakanı Hayan Abdul Ghani Alsawad, nisan ayında Çinli şirketler ile anlaşmalara imza atıldığını belirtti. Günlük üretimin 5 milyon varili aşacağını belirten Alsawad, yeni iş birlikleri sayesinde bu rakamın 6 milyonu geçmesinin öngörüldüğünü vurguladı. Doğal gazın Irak için önemli bir ihtiyaç olduğunun altını çizen Alsawad, Paris Sözleşmesi uyarınca karbon salınımını azaltmaya çalıştıklarını belirtti.
Karadeniz’deki off shore bölgelerine ilişkin konuşan Bulgaristan Cumhuriyeti Enerji Bakanı Zheço Stankov, yeni sismik araştırmaların yapıldığını duyurdu.
Kapanış konuşması yapan Bakan Bayraktar, uluslararası iş birliğinin kurulması, uzun ömürlü enerji sistemlerinin kurulabilmesi adına önemlidir ifadelerini kullandı.
SON OTURUM
Zirvenin son oturumunda ise ‘Hidrokarbonlar: Yeni Stratejiler’ ele alındı. OME Hidrokarbonlar ve Enerji Bölümü Direktörü Sohbet Karbuz’un moderasyonunda yapılacak olan oturumda TPAO CEO’su Ahmet Türkoğlu, BOTAŞ Başkan Yardımcısı Mithat Aydın, Subsea 7’nin CEO’su John Evans, Alman enerji firması Uniper’ın Başkan Yardımcısı Michael Hilmer, SOCAR Başkan Yardımcısı Anar Mamadov ile Schlumberger Dijital ve Entegrasyon Başkanı Gökhan Yarim görüşlerini paylaştı.
Haber Kaynak : SABAH.COM.TR
“Yayınlanan tüm haber ve diğer içerikler ile ilgili olarak yasal bildirimlerinizi bize iletişim sayfası üzerinden iletiniz. En kısa süre içerisinde bildirimlerinize geri dönüş sağlanılacaktır.”
News
